Gorące tematy: Ryszard Opara: „AMEN” Smoleńsk Zostań BLOGEREM! RSS Kontakt
Uwaga! Wygląda na to, że Twoja przeglądarka nie obsługuje JavaScript. JavaScript jest wymagany do poprawnego działania serwisu!
369 postów 8921 komentarzy

Zawisza

Zawisza Niebieski - Hyde-Park, porozmawiaj o sprawach trudnych, bez cenzury stosowanej przez niektórych zwolenników teorii spiskowych. Tu nie banuję, chcę rozmawiać lecz na argumenty, jak Polak z Polakiem. Proszę tylko, by nie obrażać gości mego bloga.

Znaczenie symboli w świętach Godowych

ZACHOWAJ ARTYKUŁ POLEĆ ZNAJOMYM

Wigilia, Boże Narodzenie dawniej zwane Godami to jedne z najpiękniejszych świąt w naszej kulturze, święto rodzinne, święto ciepłe, pełne magii

To w Wigilię zwierzęta przemawiają ludzkim głosem, to w wigilię jadamy potrawy, które przygotowuje się tylko na tę jedną kolację w roku. Potrawy, których w żaden sposób nie da się uzasadnić tradycją chrześcijańską. Czym jest Wigilia? Kościół tłumaczy, że to oczekiwanie na narodzenie się Jezusa. Tyle, że w naszej tradycji ani chrześcijańskiej ani przedchrześcijańskiej nikt nie urządza uczty w oczekiwaniu na narodziny. Ucztę urządza się, po szczęśliwym połogu. Więc czym jest Wigilia?
To święto poświęcone zmarłym, jedno z czterech obchodzonych przez naszych ojców, dziady, wigilia, zwyczaj odwiedzania grobów w Święta Wielkanocne, ostatnie, jako, że było obchodzone latem, w czasie intensywnych prac polowych zanikło najwcześniej. Wytłumaczmy znaczenie niektórych zwyczajów występujących w tę tajemną, pełną magii noc.
 
Wigilia jest jednym ze świąt określanych świętami Godowymi, Szczodrymi Godami, świętami Zimowego Staniasłońca, trwających od przesilenia zimowego, 21 grudnia po dzisiaj obchodzone święto Trzech Króli. To święta kultu solarnego, odchodzący stary Bóg, Swarog i zastępujący go syn Swarożyc, dziś to wierzenie kultywujemy w wyobrażeniu odchodzącego dziadka, zeszłego roku i dziecka, nowego roku. To czas, gdy gospodarze godzili się ze służbą w sprawie warunków służby w kolejnym roku. To czas rozliczeń finansowych, stąd zwyczaj, że przed nowym rokiem należy zwrócić wszystko, co się pożyczyło. To czas, w którym należało wspomnieć zmarłych, należało ugościć ludzi biednych, schorowanych, gdyż oni najbliżsi byli zmarłym. To czas odwiedzin rodziny, sąsiadów. Długie to były święta, bo i wiele w nie trzeba było załatwić.
 
Zwierzęta mówiące ludzkim głosem
W każde święta poświęcone zmarłym duchy zmarłych odwiedzały swoje domy, należało je ugościć, należało zasięgnąć ich rad. I takie znaczenie mają zwierzęta gospodarskie, które w tę noc przemawiają ludzkim głosem. To zmarli wchodzili w ciała zwierząt po to by móc swym potomkom przekazać wiedzę, doradzić.
Wigilia wiąże się z wieloma tego typu wierzeniami. Z tym wierzeniem wiąże się również zwyczaj wrzucania części pokarmu ze stołu wigilijnego do karmików dla zwierząt w oborze.
 
Sianko pod obrusem
Sianko wywodzi się ze święta pasterskiego, w czasie którego ucztowano na łąkach, zaś stoły przykrywano sianem.
 
Potrawy wigilijne
Charakterystycznymi dla kolacji wigilijnej są potrawy z maku i grzybów. Produkty te jako potencjalnie halucynogenne przypisywano światu zmarłych. Dzięki nim można było łatwiej spotkać się, porozmawiać z duchami zmarłych.
 
Dodatkowe nakrycie na stole
Dziś mówimy, że to nakrycie dla spóźnionego wędrowca, ale zwyczaj ten również wiąże się ze świętem zmarłych. To nakrycie przeznaczone jest dla przodka, który odszedł. Przy tym nakryciu mógł spokojnie usiąść i biesiadować z żyjącymi członkami rodziny. Z tymże wierzeniem wiążą się dwa dodatkowe zwyczaje, pierwszym z nich to dmuchnięcie na siedzisko zanim zasiądziemy przy stole wigilijnym, a drugi to nakaz, by wszystkie potrawy pojawiły się na stole, zanim zasiądziemy do kolacji. Oba te zwyczaje związane są z tym, by nie usiąść na kolanach duchowi przodków, który mógł sobie wcześniej to miejsce wybrać. W niektórych regionach istnieje przekonanie, że jeśli z sieni zerknie się na stół wigilijny przez dziurkę od klucza, to można ducha zasiadającego przy stole zobaczyć.
 
Nie, choinka a połaźniczka
Choinka przywędrowała do nas z zachodu, u nas u powału wieszało się połaźniczkę, czyli ścięty czubek lub gałąź jodły albo świerka, ozdobiona kolorowymi wstążkami. Podobną wieszano w oborze, dla zwierząt gospodarczych.
 
Kolędnicy
Choć same kolędy i pastorałki to już zwyczaj chrześcijański, to kolędnicy są kolejnym zwyczajem wywodzącym się z czasów przedchrześcijańskich, odwiedzania sąsiadów przez młodzież z symbolami odnoszącymi się do dawnych bogów. Przykładowo Turoń jest uosobieniem boga zaświatów, ale również bydła, Welesa. Turoń był jedną z postaci naprzykrzających się domownikom. Można było go przekupić jabłkiem albo kieliszkiem wódki. Symbolizował on również płodność, którą przekazywał bodąc dziewczyny rogami.
 
A po świętach następował karnawał, czyli po naszemu zapusty.
Znowu święto ma ukrytą konotację. To święto pożegnania z mięsem. W gospodarstwach bicie zwierzyny gospodarskiej tej która nie była potrzeba do odnowienia pogłowia na wiosnę odbywało się późną jesienią. W czasie, gdy o żywność dla zwierząt było trudniej. Mięso składowano w beczkach, starając się je konserwować, saletrą, solą, ziołami. Tego mięsa zwykle starczało do początku postu, dłużej przechowywać się już nie udawało. Stąd właśnie wiosenny Wielki Post, głód przednówka i święto pożegnania z mięsem, czyli zapusty. Jednym z naszych zwyczajów były związane z zapustami  „najazdy” na sąsiadów, które polegały na ogołoceniu sąsiadowi spiżarni, ze wszystkich produktów, których jedzenie zabronione było w święta, by ten nie miał pokus by coś sobie skubnąć w czasie postu.
 

Chociaż często nie zdajemy sobie z tego sprawy, w wielu naszych zachowaniach codziennych, zachowaniach ludowych pobrzmiewają dawni bogowie, dawne wierzenia, Do których przywiązani byli nasi Ojcowie. Bo nie ma święta religijnego, szczególnie na wsiach, w którym nie pobrzmiewałyby, gdzieś z boku przedchrześcijańskie wierzenia, kultura ojców. 

p.s

Wszystkim osobom obchodziącym te święta, życzę zdrowych i wesołych świąt, zaś tym, którzy z jakiś powodów świąt tych nie obchodzą, spokojnego, zdrowego czasu spędzonego na łonie rodziny.

 

 

 

 

KOMENTARZE

  • @Autor
    W zasadzie - bardzo dobre opracowanie.
    Mam obiekcje do przypisanej roli zwierząt, bo to nie duchy przez nie miały przemawiać, a "mówienie ludzkim głosem" - symbolizuje równość świata zwierząt ze światem ludzkim.
    To poczucie jedności świata. A przecież Gospodarz chodził po swoim gospodarstwie i "rozmawiał" także z drzewami i ziemią, która wszak "rodzi".
    Jest tez torchę innych różnic, ale mniejszej wagi.
  • @Krzysztof J. Wojtas 16:50:56
    Ja tu opisuję zupełnie ogólnie, bo chcąc dokładnie opisać, trzeba by opisywać regionami. Jeśli chodzi o drzewa to istniał zwyczaj zakopywania niewielkich ilości jadła z kolacji wigilijnej przy korzeniach drzew. O takim wyjaśnieniu tego, dlaczego mówią zwierzęta ja słyszałem, choć nie wykluczam, że i inne wyjaśnienia mogą być prawdziwe. To co zawsze trzeba podkreślać, że naszą wiedzę o wierze przodków czerpiemy z badań kultury chłopskiej, legend, pieśni.

    Dodatkowo można powiedzieć o różnicach między wigilią chłopską, szlachecką, magnacką, które różniły się liczbą dań, czy też zwyczaje dotyczące liczby biesiadników i zwyczaj zapraszania kogoś ze służby, jeśli liczba nie była właściwa.

    Ziemia, rzeczywiście darzona była szacunkiem, były wyznaczone okresy, gdzie nie wolno było w nią wbić niczego, czy to kołka, czy też narzędzia rolniczego.
  • Zawisza
    Ucztę urządza się, po szczęśliwym połogu. Więc czym jest Wigilia?
    Poczytaj trochę o pierwszych mnichach pustyni to dowiesz się dlaczego i dla kogo ucztowali.Człowiek przy Bogu jest wesoły, przy uczcie też się weseli.Dlatego Pan dał nam pokarm.
  • @wujal 17:10:19
    Jeśli masz o tym wiedzę, podziel się. Jednak faktem jest, że Wigilia Bożego Narodzenia wraz z całą jej kolorystyką, jest świętem typowo polskim, (występuje również w ościennych krajach słowiańskich) i w tej kulturze należy dopatrywać się jej korzeni.

OSTATNIE POSTY

więcej

MOJE POSTY

więcej

ARCHIWUM POSTÓW

PnWtŚrCzPtSoNd
     12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31